Opieka naprzemienna to jeden z modeli sprawowania opieki nad dzieckiem po rozstaniu lub rozwodzie rodziców. W ostatnich latach coraz częściej pojawia się w sprawach sądowych, ale jednocześnie budzi ogromne emocje.

Jedni uważają ją za najlepsze rozwiązanie dla dziecka.
Inni twierdzą, że to chaos organizacyjny.

Jako prawnik zajmujący się sprawami rodzinnymi patrzę na opiekę naprzemienną nie przez pryzmat ideologii czy emocji, ale przez pryzmat praktyki sądowej.

Opieka naprzemienna to jeden z modeli sprawowania opieki nad dzieckiem po rozstaniu lub rozwodzie rodziców. W ostatnich latach coraz częściej pojawia się w sprawach sądowych, ale jednocześnie budzi ogromne emocje.

I dlatego warto powiedzieć wprost: opieka naprzemienna to nie romantyczna historia o miłości rodziców do dziecka. To przede wszystkim model organizacji życia dziecka po rozstaniu rodziców.

Co to jest opieka naprzemienna?

Opieka naprzemienna polega na tym, że dziecko mieszka na przemian u obojga rodziców, a każdy z nich sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę w określonym czasie.

Najczęściej wygląda to tak, że dziecko:

• spędza tydzień u jednego rodzica
• kolejny tydzień u drugiego rodzica

Możliwe są też inne modele, na przykład podział na dwa tygodnie lub inne ustalone okresy.

W praktyce oznacza to, że oboje rodzice aktywnie uczestniczą w codziennym wychowaniu dziecka, a nie tylko w weekendowych kontaktach

Opieka naprzemienna a miłość do dziecka

W dyskusjach o opiece naprzemiennej bardzo często pojawia się argument miłości.

Rodzice mówią:
„kocham swoje dziecko, więc opieka naprzemienna jest najlepsza”.

Problem polega na tym, że miłość do dziecka nie wystarcza, aby opieka naprzemienna działała w praktyce.

Opieka naprzemienna wymaga przede wszystkim:

• współpracy rodziców
• dobrej organizacji życia dziecka
• stabilnych warunków mieszkaniowych
• komunikacji między rodzicami

Z perspektywy prawnika jest to przede wszystkim system organizacyjny, który musi działać w codziennym życiu.

Czy opieka naprzemienna jest dobra dla małych dzieci?

Jednym z największych problemów w praktyce jest wprowadzanie opieki naprzemiennej przy bardzo małych dzieciach.

Jeżeli dziecko jest bardzo małe, a rodzice zmieniają miejsce jego pobytu co kilka dni lub co tydzień, może to prowadzić do chaosu.

W takich sytuacjach pojawia się pytanie, czy dziecko nie jest traktowane jak walizka przenoszona z jednego domu do drugiego.

Alternatywą bywa tzw. opieka gniazdowa.

Polega ona na tym, że:

• dziecko zostaje w jednym domu
• to rodzice zmieniają miejsce pobytu

Problem polega jednak na tym, że większości rodzin w Polsce nie stać na taki model opieki, ponieważ wymaga on utrzymania kilku mieszkań

Kiedy opieka naprzemienna ma największy sens?

Z doświadczenia w sprawach rozwodowych wynika, że opieka naprzemienna najlepiej sprawdza się wtedy, gdy spełnione są określone warunki.

Najczęściej są to:

• dziecko jest już starsze (np. około 10 roku życia)
• każde z rodziców posiada własne mieszkanie
• dziecko ma zapewnione dobre warunki w obu domach
• rodzice mieszkają blisko siebie
• rodzice potrafią ze sobą współpracować

Bez spełnienia tych warunków opieka naprzemienna często prowadzi do konfliktów.

Mit: kobiety sprzeciwiają się opiece naprzemiennej tylko dla alimentów

W dyskusjach o opiece naprzemiennej często pojawia się zarzut, że kobiety sprzeciwiają się jej wyłącznie dlatego, aby otrzymywać alimenty.

To jednak duże uproszczenie.

Warto wiedzieć, że opieka naprzemienna nie wyklucza alimentów.

Jeżeli sytuacja finansowa rodziców jest różna, sąd może ustalić alimenty tak, aby dziecko miało podobny poziom życia w obu domach

Mit: mężczyźni walczą o opiekę naprzemienną tylko po to, żeby nie płacić alimentów

Istnieje także drugi popularny stereotyp.

Niektóre osoby uważają, że ojcowie walczą o opiekę naprzemienną wyłącznie po to, aby uniknąć płacenia alimentów.

To również jest krzywdzący mit.

W praktyce wiele spraw pokazuje, że ojcowie chcą aktywnie uczestniczyć w wychowaniu swoich dzieci.

Jednocześnie nie można zapominać, że każda sprawa jest inna i powinna być oceniana indywidualni

Dlaczego przy opiece naprzemiennej ważne są badania psychologiczne?

W wielu sprawach sądowych pojawiają się opinie biegłych psychologów.

Ich zadaniem jest odpowiedź na dwa podstawowe pytania:

1. Czy rodzice są w stanie współpracować dla dobra dziecka?
2. Czy dziecko będzie w stanie prawidłowo funkcjonować w systemie opieki naprzemiennej?

Takie badania pomagają sądowi ocenić, czy opieka naprzemienna rzeczywiście będzie najlepszym rozwiązaniem w danej sytu

Czy opieka naprzemienna jest zawsze najlepsza?

Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie.

Warto podkreślić jedną rzecz: jestem prawnikiem, nie psychologiem.

Dlatego z punktu widzenia psychologii trudno mi jednoznacznie ocenić, czy opieka naprzemienna jest zawsze najlepszym rozwiązaniem.

Z perspektywy praktyki prawniczej uważam jednak, że w wielu przypadkach może być bardzo dobrym modelem opieki nad dzieckiem.

Pod warunkiem że jest:

• dobrze zorganizowana
• dopasowana do sytuacji dziecka
• możliwa do realizacji przez oboje rodziców

Jak sąd ocenia opiekę naprzemienną?

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jakimi kryteriami kieruje się sąd przy ustalaniu opieki naprzemiennej, warto poznać najważniejsze czynniki, które są brane pod uwagę w sprawach rodzinnych.

Dlatego przygotowałam materiał:

„Kryteria opieki naprzemiennej”

Dzięki niemu dowiesz się:

• kiedy sąd zgadza się na opiekę naprzemienną
• jakie dowody mają znaczenie
• jakie argumenty są istotne w sprawie